జయ శ్రీరాధేకృష్ణ!
ఈ అనంత విశ్వంలో కొందరు భగవంతుని దివ్య సాక్షాత్కారం కోసం అన్వేషిస్తారు...
మరికొందరు ఆ దేవదేవుని షోడశోపచారాలతో భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు...
ఇంకొందరు తమ కోర్కెలు, ఆపదల నివారణకై ఆర్తితో ప్రార్థిస్తారు...
కానీ…
తమ ప్రతి ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాన్ని ఆ భగవన్నామ సంకీర్తనగా మార్చుకున్న పుణ్యాత్ములు కొందరే!
తమ కనుల నుండి జాలువారే ప్రతి ఆనందబాష్పాన్ని, విరహ కన్నీటిని స్వామి పాదాలకు సమర్పించే దివ్య అభిషేకంగా మార్చుకున్నవారు కొందరే!
తమ అంతరంగాన్నే సాక్షాత్ గర్భగుడిగా మలచుకుని, పరమాత్ముని నిలుపుకున్న అపురూప భక్తులు కొందరే!
అటువంటి నిరతిశయ మధురభక్తికి ప్రత్యక్ష ప్రతిరూపం “భక్తశిరోమణి మీరాబాయి!”
ఆమెకు శ్రీకృష్ణుడు కేవలం ఆరాధించే ఒక దేవతామూర్తి మాత్రమే కాదు.
ఆమెకు కృష్ణుడు పురాణేతిహాసాల్లో చదివే ఒక దివ్య పురుషుడు మాత్రమే కాదు.
ఆమె భావనలో శ్రీకృష్ణుడు…
తన ప్రాణం...
తన ప్రేమ...
తన ప్రాణేశ్వరుడు...
తన సమస్త జీవన సర్వస్వం!
అందుకే ఆమె అమృత హృదయం నుండి జాలువారిన దివ్య అమృతవాణి “మేరే తో గిరిధర్ గోపాల్, దూసరో న కోయీ...” -ఆ గిరిధర గోపాలుడే నా వాడు... ఆయన తప్ప ఈ జగత్తులో నాకు అన్యులెవరూ లేరు!" అది కేవలం నోటి నుండి వెలువడిన భజన పంక్తి మాత్రమే కాదు; తన జన్మజన్మల బంధానికి మీరా తన అంతరాత్మతో చేసుకున్న పరమోన్నత ప్రతిజ్ఞ!
మీరా రాజవంశపు మణిదీపమై జన్మించింది. ఆమె చుట్టూ అమితమైన రత్నవైభోగాలు, స్వర్ణమయ ప్రాసాదాలు, భోగభాగ్యాలు, పరిచారికల కొలువులు, అఖండ రాజ్యాధికారాలు విస్తరించి ఉన్నాయి. కానీ ఆ భౌతిక భోగాలేవీ ఆమెను బంధించలేకపోయాయి. ఆమె అంతఃకరణంలో ఒక పవిత్రమైన చిన్ని గోకులం నిత్యం కొలువై ఉండేది.
ఆ మానస గోకులంలో…
నవనీతచోరుడై ముద్దులొలికే బాలకృష్ణుడు చిరునవ్వులు చిందిస్తూ తిరిగేవాడు.
బ్రహ్మాండాలనే సమ్మోహింపజేసే నెమలిపింఛాన్ని శిరస్సున ధరించి మధురంగా వేణువు ఊదేవాడు.
గోపికల భక్తిభావాల నడుమ నిలబడి అమృత మురళీగానం వినిపించేవాడు.
శ్రీరాధాదేవితో కలిసి పావన యమునాతీరంలో లీలావిహారాలు చేసేవాడు.
కృష్ణం కలయ సఖి సుందరం
కృష్ణం కలయ సఖి సుందరం
నందనందనం మునిజనవందితం
బృందావన భువి విహరంతం...
అందుకే మీరా కన్నులకు ఆ రాజప్రాసాదాలు కనిపించలేదు... సాక్షాత్ బృందావనమే గోచరించింది!
ఆమె వీనులకు రాజసభలలోని నాట్యసంగీతాలు వినిపించలేదు... ఆ శ్రీకృష్ణుని వేణునాదమే ప్రతిధ్వనించింది!
ఆమె హృదయం రాజ్యాధికారాలను, వైభవాలను కోరలేదు... కేవలం ఆ గిరిధర గోపాలుని పాదపద్మాల సేవాభాగ్యాన్ని మాత్రమే నిరంతరం అభిలషించింది!
కుటుంబ సభ్యులే ఆమెను విషం ఇచ్చి చంపాలని చూసినా ఆమె నమ్ముకున్న స్వామి ఆమెను కాపాడుకున్నాడు.
ఒకనాటి ఏకాంత వేళ... మీరా తన ఆరాధ్య దైవమైన గిరిధర గోపాలుని విగ్రహాన్ని ఎదుట ఉంచుకుని నిశ్చలంగా, మౌనముద్రలో కూర్చుండిపోయింది. ఆమె కన్నుల వెంట ఆనందభాష్పాలు ధారగా కారుతున్నాయి. పెదవులపై అమృతమయమైన చిరునవ్వు విరబూసింది. అంతరంగమంతా అపరిమితమైన ప్రేమ తరంగాలు ఉప్పొంగుతున్నాయి.
ఆమె అత్యంత మృదుమధుర స్వరంతో స్వామిని ఉద్దేశించి
"ఓ గిరిధరా! నిన్ను విడచి ఈ లోకంలో నాకు ఏ ఇతర ఆశ్రయమూ లేదు..."
అప్పుడు ఆమె నోట జాలువారిన అమృత భజన అంతరార్థం
"మేరే తో గిరిధర్ గోపాల్... నాకు నీవొక్కడివే సమస్తమూ స్వామీ! నీవే నా బంధువువు, నీవే నా ప్రాణసఖుడవు, నీవే నా సద్గురువువు, నీవే నా ప్రాణనాథుడవు, నీవే నా జీవన గమ్యానివి!"
మేరే తో గిరిధర్ గోపాల్, దూసరో న కోయీ !
జాకే సిర్ మోర్ ముకుట్, మేరో పతి సోయీ !!
నాకు గిరిధర గోపాలుడొక్కడే ఉన్నాడు; ఆయన తప్ప మరొకరు లేరు. నెమలిపింఛపు కిరీటం ధరించిన ఆ కృష్ణుడే నా ప్రభువు, నా ప్రాణేశ్వరుడు.
భాయీ ఛోఢీ, బంధు ఛోఢీ, ఛోఢీ సకల సగాయీ !
సంతన్ ఢింగ బైఠి బైఠి, లోకలాజ్ ఖోయీ !!
సోదరులను వదిలాను, బంధువులను వదిలాను, లోకసంబంధాలన్నిటినీ వదిలాను. సంతుల సాంగత్యంలో కూర్చుంటూ లోకలజ్జను కూడా విడిచిపెట్టాను.
భగత దేఖీ రాజీ హుయీ, జగత్ దేఖీ రోయీ !
దాసీ మీరా లాల్ గిరిధర్, తారో అబ్ మోహీ !!
భక్తులను చూస్తే నా హృదయం ఆనందిస్తుంది; ఈ లోకాన్ని చూస్తే నా హృదయం దుఃఖిస్తుంది. ఓ గిరిధర లాలా! నీ దాసురాలినైన మీరాను ఇక నీవే రక్షించు.
ఇది మీరాబాయి భక్తితత్త్వంలోని పరమ పవిత్రమైన రహస్యం!
“సఖీ! ఆ సుందరుడైన కృష్ణుణ్ణి దర్శించు. నందుని కుమారుడైన, మునులు సైతం వందించే ఆ శ్యామసుందరుడు బృందావనంలో విహరిస్తున్నాడు.”
ఆమె కృష్ణుని నుండి ఏ లౌకిక సంపదలనూ కోరలేదు... సాక్షాత్ శ్రీకృష్ణుడినే కోరుకుంది!
స్వామిని ధనధాన్యాల కోసం అర్థించలేదు... ఆ కృష్ణుని నిత్య సాన్నిధ్యాన్ని మాత్రమే యాచించింది!
తన జీవితంలోని కష్టనష్టాలను తొలగించమని వేడుకోలేదు... ఎంతటి కష్టాలలోనైనా శ్రీకృష్ణస్మరణను మరువని అనన్య భక్తిని మాత్రమే ప్రసాదించమని వేడుకుంది!
కాలప్రవాహం సాగింది. ఒక శుభవేళ మీరాబాయి రాజభవనపు బంధాలన్నింటినీ తృణప్రాయంగా విడనాడి బృందావనం వైపు ప్రయాణమైంది. ఆమె దగ్గర ఏ రాజరికపు గుర్తింపూ లేదు; రక్షణగా సైన్యబలాలూ లేవు; ఆర్భాటపు రథమూ లేదు.
ఆమె వెంట ఉన్నదల్లా
ఎదకు హత్తుకున్న చిన్నారి కృష్ణవిగ్రహం...
నాలికపై నిరంతరం నర్తించే పవిత్ర కృష్ణనామ రసధార...
మరియు ఆ దేవదేవునిపై కొండంత అచంచల విశ్వాసం!
ఆమె అడుగులు ఆనందంగా బృందావన పుణ్యభూమి వైపు సాగాయి.
మార్గమధ్యంలో పాదాలకు అంటుకున్న ధూళి ఆమెకు సామాన్యమైన మట్టిగా తోచలేదు... అది సకల పాపహరమైన వ్రజరజస్సు!
యమునా తరంగాల నుండి వీచిన పిల్లగాలులు ఆమె ముఖాన్ని తాకినప్పుడు... అది గాలి కాదు, సాక్షాత్ శ్రీకృష్ణుని అధరామృత వేణుగాన పరిమళం!
మార్గంలో కదంబవృక్షాల నీడలు సోకినప్పుడు... అవి సాధారణ వృక్షచ్ఛాయలు కావు, ఆ స్వామి పరమ కరుణా ఛత్రాలు!
చివరకు ఆమె పరమ పావన బృందావన ధామాన్ని చేరుకుంది.
యమునా నదీ ప్రవాహాన్ని దర్శించిన మరుక్షణమే మీరా కన్నులు ఆనందబాష్పాలతో నిండిపోయాయి.
"ఆహా! ఇదేనా నా ప్రాణనాథుడు పాదస్పర్శ చేసి నడయాడిన పవిత్ర నేల?" అంటూ పరవశించి ఆ పుణ్యభూమిపై సాష్టాంగపడింది. ఆ వ్రజధూళిని భక్తితో చేతుల్లోకి తీసుకుని కనులకద్దుకుంది.
"ఈ దివ్య భూమి తాకిన నా పాదాలు, నా జన్మ ఎంతటి ధన్యమైనవి!" అంటూ ఆత్మానందంతో మురిసిపోయింది.
బృందావనంలోని ఒక ప్రశాంతమైన ఆలయంలో మీరాబాయి కొలువుతీరింది.
ఎదురుగా మనోహరమైన శ్రీకృష్ణ విగ్రహం...
చేతిలో లయబద్ధంగా మ్రోగే చిడతలు...
కన్నులలో అమితమైన అనురాగం...
పెదవులపై అవిశ్రాంత నామసంకీర్తన.
అంతలోనే ఆమె తన పాదాలకు ఘల్లుఘల్లుమనే గజ్జెలు కట్టుకుంది.
అది చూసి అక్కడున్న కొందరు లోకులు ఆశ్చర్యంతో "మీరా! రాజవంశపు స్త్రీవై ఉండి ఏమిటీ విపరీతం?" అని ప్రశ్నించారు.
ఆమె నవ్వుతూ "నా సర్వేశ్వరుడు, నా ప్రాణనాథుడు ఎదుట ఉండగా నా హృదయం, నా శరీరం ఎలా నిశ్చలంగా ఉండగలవు?" అంటూ తన్మయత్వంతో నర్తించడం ప్రారంభించింది.
ఆమె నోటి నుండి జాలువారిన సుప్రసిద్ధ గీతం.. "పగ్ ఘుంఘ్రూ బాంధ్ మీరా నాచీ రే... పాదాలకు గజ్జెలు కట్టుకుని మీరా తన ప్రభువు సముఖంలో నాట్యమాడుతోంది!”
లోకంలోని కొందరు ఆమెను పిచ్చిదని హేళన చేశారు;
మరికొందరు రాజకుటుంబ మర్యాదలను విస్మరించిందని నిందించారు;
ఇంకొందరు అపహాస్యం చేశారు.
కానీ మీరా వాటన్నింటినీ చిరునవ్వుతో దాటిపోయింది.
ఎందుకంటే… ఈ భౌతిక లోకం కేవలం ఆమె రూపాన్ని చూసి విమర్శిస్తే... మీరా మాత్రం సర్వత్రా ఆ శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముని విశ్వరూపాన్నే దర్శించింది!
రాత్రివేళ ఆలయంలోని దీపాలు ఒక్కొక్కటిగా కొండెక్కి నిశ్శబ్దం ఆవరించింది. భక్తులందరూ తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు.
కానీ మీరా మాత్రం కదలలేదు. ఆ చిమ్మచీకటిలో, నిశ్శబ్దంలో శ్రీకృష్ణుని విగ్రహం ఎదుట ఏకాంతంగా మోకాళ్లపై కూర్చుండిపోయింది. కన్నీటిధారలతో స్వామిని చూస్తూ ఆర్తిగా పలికింది… "కృష్ణా! ఈ లోకంలో నన్నెవరూ అర్థం చేసుకోవడం లేదు స్వామీ! కానీ సర్వాంతర్యామివైన నీవు మాత్రం నా హృదయాన్ని అర్థం చేసుకుంటావు కదా?"
ఆమె చేతులు జోడించి వేడుకుంది "నాకు రాజ్యభోగాలు వద్దు... లోకపు గౌరవమర్యాదలు వద్దు... కీర్తిప్రతిష్టలు వద్దు... లౌకిక సుఖాలు ఏమాత్రమూ వద్దు... నన్ను సదా నీ పాదసేవలోనే ఉంచుకో ప్రభూ!"
ఆమె అంతరంగపు వేదన ఒక అమర భజనగా రూపుదిద్దుకుంది "చాకర్ రాఖో జీ, గిరిధారీ లాల్... ఓ గిరిధారీ! నన్ను నీ సేవకురాలిగా స్వీకరించు తండ్రీ! నీ దివ్యసేవ చేసుకుంటూ, ప్రతిరోజూ ఉదయాన్నే నీ ముఖారవిందాన్ని దర్శించుకుంటూ నా జీవితాన్ని ధన్యం చేసుకోనివ్వు! "
ఎంతటి ఉదాత్తమైన కోరిక!
ఈ ప్రపంచం రాజ్యాధికారాలను, సంపదలను యాచిస్తే...
మీరాబాయి మాత్రం సమస్త లోకాలకే రాజాధిరాజైన ఆ పరమాత్ముని దాస్యభావాన్ని, పాదసేవను పరమభాగ్యంగా కోరింది!
బృందావనంలో శ్రీకృష్ణుడు లీలలు సాగించిన ప్రతి స్థలాన్నీ దర్శిస్తున్న కొద్దీ మీరా హృదయంలో భక్తిభావం అమితంగా పెరిగింది.
కానీ ప్రేమ ప్రగాఢమైన కొద్దీ… ఆమెలో కృష్ణ విరహవేదన కూడా అంతే తీవ్రరూపం దాల్చింది.
కృష్ణుడు ప్రత్యక్షంగా కంటిముందు కనిపించడం లేదనే భావన ఆమె అంతరంగాన్ని క్షణక్షణం దహించివేసేది.
యమునానదీ తీరంలో కూర్చుని, ఒంటరిగా నిలచిన కదంబవృక్షాన్ని కౌగిలించుకుని”ఓ కదంబమా! ఇక్కడే కదా నా స్వామి నిలబడి వేణువు పూరించింది? ఎక్కడ ఉన్నాడమ్మా నా శ్యామసుందరుడు?” అని వెక్కివెక్కి ఏడ్చేది. పిల్లగాలిలో వేణువు స్వరం వినిపించినట్లు భ్రమ కలిగితే “కృష్ణా! వచ్చావా ప్రభూ!” అంటూ ఆశగా పరుగులు తీసేది.
కానీ బాహ్యనేత్రాలకు కృష్ణుడు కానవచ్చేవాడు కాదు.
అప్పుడు ఆమె కన్నీళ్లే అమర భజనలై ఆకాశాన్ని తాకేవి. ఆమె హృదయస్పందన ఇలా ఆర్తిగా ఘోషించేది “హరిని విడిచి నేను ఒక్క క్షణమైనా జీవించలేను...” శ్రీహరి స్మరణ లేని జీవనం ఆమె దృష్టిలో బ్రతుకు కాదు... అది శ్వాస ఆడుతున్న ఒక జీవచ్ఛవం వంటిది!
ఒకనాడు బృందావనంలోని సాధుసంతుల సత్సంగంలో మీరాబాయి ప్రశాంతంగా కూర్చుని ఉంది.
అక్కడున్న వారిలో ఒకరు కుతూహలంతో "మీరాజీ! సమస్త రాజభోగాలను, ఐశ్వర్యాలను తృణప్రాయంగా విడిచిపెట్టి సాధువులా మారి చివరికి నీవు పొందిందేమిటి?" అని అడిగారు. మీరా నిర్మలమైన చిరునవ్వు చిందిస్తూ సవినయంగా “నేను కోల్పోయింది కేవలం కాలగర్భంలో కలిసిపోయే లౌకిక సంపదను మాత్రమే. కానీ నేను పొందిందో… ఈ సృష్టిలో ఏ దొంగలూ దోచుకోలేని, ఏ శక్తులూ హరించలేని శాశ్వతమైన పరమ సంపద!” అని చెప్పింది
అంటూ ఆనందలహరిలో గానం చేసింది “పాయో జీ మైనే రామ్ రతన్ ధన్ పాయో... నేను భగవన్నామమనే అమూల్యమైన రత్నభాండాగారాన్ని సంపాదించుకున్నాను!”
ఆమె దృష్టిలో…
భగవన్నామమే అసలైన సంపద!
నిష్కల్మష భక్తియే అత్యుత్తమ ఆభరణం!
కృష్ణస్మరణమే నిత్య జీవన విధానం!
ఆ కృష్ణపాదారవిందాల సేవే మోక్షసామ్రాజ్యం!
అదొక అద్భుతమైన సంధ్యాసమయం.
పడమటి సంధ్యారాగంలో యమునానది బంగారు కాంతులీనుతూ ప్రవహిస్తోంది. కదంబవనాల మధ్యనుండి కమ్మని మలయమారుతం వీస్తోంది.
అంతలోనే... ఎక్కడో సుదూర తీరాల నుండి దివ్యమైన మోహన వేణుగానం స్పష్టంగా ప్రతిధ్వనించింది.
మీరా ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడి లేచింది. ఆమె హృదయ స్పందనలు వేగవంతమయ్యాయి.
"అది... నా ప్రాణనాథుని వేణుగానమే కదా!" అంటూ ఆత్రుతగా పరిసరాలన్నీ పరికించి చూసింది.
బాహ్యంగా అక్కడ ఎవరూ లేరు. కానీ ఆ అమృత స్వరం ఆమె అంతరాత్మలో అనంతంగా మార్మోగుతూనే ఉంది.
ఆమె ప్రశాంతంగా కన్నులు మూసుకుంది.
ఆ దివ్య క్షణంలో…
సమస్త బృందావనం సాక్షాత్ నీలమేఘశ్యామమయమై దర్శనమిచ్చింది!
ప్రవహించే యమునా తరంగాలు… ఆయన పాదాల చెంత నిరంతరం ప్రవహించే ప్రేమధారలుగా గోచరించాయి!
గాలికి ఊగుతున్న కదంబవృక్షాలు… స్వామి రాకకై తపించే గోపికా సమూహాలుగా దర్శనమిచ్చాయి!
ఆ పవిత్ర వ్రజధూళి… ఆ పరమాత్ముని నిత్య పాదస్పర్శగా అనుభూతినిచ్చింది!
మీరా కనుల నుండి జాలువారిన ఆనందబాష్పాలతో చిరునవ్వు చిందిస్తూ అంతరంగంలో పలికింది"ఓ కృష్ణా! నీవు బాహ్య నేత్రాలకు కనిపించకపోయినా... నా హృదయ మందిరాన్ని విడిచి ఎక్కడికి వెళ్లగలవు స్వామీ?"
మీరాబాయి జీవితాన్ని పరిశీలిస్తే ఒక పరమోన్నతమైన సత్యం ఆవిష్కృతమవుతుంది: ఆమె కృష్ణుని ఎక్కడో బయట వెతికి పొందడానికి బృందావనానికి రాలేదు... ఆ కృష్ణుడే తన అంతరంగంలో నిండి ఉన్నాడన్న అద్వైత ప్రేమసత్యాన్ని సాక్షాత్కరించుకోవడానికే బృందావనానికి వచ్చింది!
ఆమె భక్తి
భయంతో చేసిన ప్రార్థన కాదు!
కోరికలు తీర్చుకోవడానికి చేసిన పూజ కాదు!
స్వర్గసుఖాల కోసం చేసిన ఉపాసన కాదు!
అది కేవలం నిస్వార్థమైన, పరమ పవిత్రమైన అనన్య ప్రేమ!
అందుకే ఆమెకు…
కృష్ణుడు ఎదుట కనిపించినా కృష్ణుడే... కనిపించకపోయినా కృష్ణుడే!
ఆనందంలోనూ కృష్ణుడే... విరహవేదనలోనూ కృష్ణుడే!
కన్నీటిలోనూ కృష్ణుడే... నర్తనంలోనూ కృష్ణుడే... నిశ్శబ్దంలోనూ కృష్ణుడే!
ఆమె తుదిశ్వాస వరకు పలికిన ఏకైక తారకమంత్రం…
"గిరిధర! గిరిధర! గిరిధర!"
ఈ అనంత కాలవాహినిలో, బృందావనపు పుణ్యభూమిపై నడిచిన కోట్లాది భక్తుల పాదముద్రలలో... మీరాబాయి అడుగుజాడలు నేటికీ ఎందుకు చెరిగిపోకుండా నిలిచి ఉన్నాయి?
ఎందుకంటే… ఆమె పాదాలు కేవలం నేలను మాత్రమే తాకలేదు... నిష్కల్మషమైన భక్తిప్రేమను తాకాయి!
ఆమె కన్నీటి బిందువులు పావన యమునా నదిలో అంతర్వాహినిగా కలిసిపోయాయి.
ఆమె మధుర కీర్తనలు బృందావన మందమారుతాల్లో నిత్య సుగంధాలై లీనమయ్యాయి.
ఆమె నాట్యపు గజ్జెల సవ్వడులు కదంబవనాలలో నేటికీ ప్రతిధ్వనిస్తూనే ఉన్నాయి.
ఆమె కృష్ణప్రేమామృతం తరతరాల భక్తకోటి అంతరంగాలలో భక్తిజ్యోతియై దేదీప్యమానంగా వెలుగుతూనే ఉంది!
అందుకే ఆ దివ్యభూమిపై ఇప్పటికీ మీరా దివ్యవాణి అమరనాదమై వినిపిస్తూనే ఉంది:
"మేరే తో గిరిధర్ గోపాల్, దూసరో న కోయీ... నాకు ఆ గిరిధర గోపాలుడొక్కడే సర్వస్వం... ఆయన తప్ప మరొకరు లేరు!"
---
జయ జయ శ్రీరాధే!
జయ జయ శ్రీగిరిధారీ!
జయ భక్తశిరోమణి మీరాబాయి!
జయ దివ్య బృందావన ధామం!
- శంకరకింకరః (శ్రీ అయ్యగారి నాగేంద్ర కుమార్)
